ข่าวสาร
P06 พลังงานทดแทน
20 พฤศจิกายน 2569
มจธ. พัฒนาเทคโนโลยี Plant-E เปลี่ยนต้นไม้ในอาคารเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้าสะอาด พร้อมระบบเก็บสะสมพลังงานใช้งานได้จริง

นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) ประสบความสำเร็จในการพัฒนาเทคโนโลยี “Plant-E” หรือเซลล์เชื้อเพลิงจุลินทรีย์จากพืช (Plant-Microbial Fuel Cell: PMFC) ร่วมกับระบบเก็บเกี่ยวและสะสมพลังงาน เพื่อเปลี่ยนต้นไม้ที่ปลูกภายในบ้านหรืออาคารสำนักงานให้เป็นแหล่งผลิตกระแสไฟฟ้าที่ใช้งานได้จริง โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีข้อจำกัดด้านแสงแดด เช่น อาคารสำนักงาน คอนโดมิเนียม หรือพื้นที่สีเขียวภายในอาคาร

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รุจิรา ดลเพ็ญ นักวิจัยจากสถาบันพัฒนาและฝึกอบรมโรงงานต้นแบบ (สรบ.) และห้องปฏิบัติการวิจัย Remediation มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) เปิดเผยว่า แม้การผลิตไฟฟ้าจากพืชจะเป็นเทคโนโลยีที่มีการศึกษามาแล้วในต่างประเทศ แต่ความท้าทายสำคัญไม่ได้อยู่ที่การทำให้เกิดไฟฟ้าเพียงอย่างเดียว เนื่องจากไฟฟ้าที่ผลิตได้มีปริมาณน้อยมากและไม่สม่ำเสมอ ทีมวิจัยจึงมุ่งแก้โจทย์สำคัญทั้งการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตไฟฟ้าและการพัฒนาระบบเก็บสะสมพลังงานเพื่อให้สามารถนำไฟฟ้าปริมาณเล็กน้อยเหล่านั้นมาใช้ประโยชน์ได้จริง

สำหรับกลไกการทำงานของระบบดังกล่าว ไม่ใช่การดึงกระแสไฟฟ้าออกจากต้นไม้โดยตรง แต่เป็นการใช้ประโยชน์จากกระบวนการทางธรรมชาติที่ทำงานร่วมกันระหว่างพืชกับจุลินทรีย์ในดิน เริ่มต้นจากเมื่อพืชสังเคราะห์แสงและสร้างสารอินทรีย์เพื่อการเจริญเติบโต สารอินทรีย์บางส่วนจะถูกปล่อยออกมาบริเวณรากพืช จากนั้นจุลินทรีย์ในดินจะนำสารเหล่านี้ไปใช้ และจุลินทรีย์บางกลุ่มจะทำหน้าที่ถ่ายทอดอิเล็กตรอนไปยังขั้วไฟฟ้าที่ฝังอยู่ในดิน ทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าเมื่อเชื่อมต่อเข้ากับวงจร ซึ่งกระบวนการนี้สามารถเกิดขึ้นได้อย่างต่อเนื่องทั้งในช่วงเวลากลางวันและกลางคืนเมื่อมีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม

ในการพัฒนาต้นแบบ ทีมวิจัยได้เลือกใช้ “ต้นอเมซอน” ซึ่งเป็นพืชที่ชอบน้ำและดูแลรักษาง่าย ควบคู่กับการออกแบบรูปแบบกระถาง ระยะห่าง และจำนวนขั้วไฟฟ้าให้เหมาะสมกับความชื้นและคุณสมบัติของดิน รวมถึงนำองค์ความรู้ด้านวัสดุศาสตร์มาประยุกต์ใช้ โดยเลือกใช้ วัสดุคาร์บอน เป็นขั้วไฟฟ้าเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความทนทานต่อสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นสูง นอกจากนี้ ยังได้พัฒนาวงจรที่สามารถรวบรวมพลังงานปริมาณน้อยจากกระถางหลายใบมาเก็บสะสมไว้ใน ซูเปอร์คาปาซิเตอร์ (Supercapacitor) ก่อนจ่ายพลังงานให้แก่อุปกรณ์ไฟฟ้าขนาดเล็ก
 

จากผลการทดสอบประสิทธิภาพด้วยการเชื่อมต่อกระถางต้นไม้จำนวน 22 กระถางแบบขนาน พบว่าระบบมีแรงดันไฟฟ้าขาเข้าประมาณ 0.51 โวลต์ และสามารถสะสมพลังงานจนมีแรงดันไฟฟ้าสูงถึงประมาณ 3.23 โวลต์ ภายในเวลา 24 ชั่วโมง คิดเป็นพลังงานสะสมประมาณ 20.87 จูล ซึ่งใช้เวลาลดลงครึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับการทดลองใช้จำนวน 18 กระถาง ที่ต้องใช้เวลาประมาณ 48 ชั่วโมงในการสะสมพลังงานให้ได้แรงดันในระดับใกล้เคียงกัน

ทั้งนี้ เมื่อทีมวิจัยนำพลังงานที่สะสมได้จากชุดทดลอง 22 กระถาง มาจ่ายไฟให้กับหลอดไฟ LED สีแดง จำนวน 10 ดวง พบว่าสามารถเปิดใช้งานได้นานกว่า 1 ชั่วโมงครึ่ง โดยให้ความสว่างสูงในช่วง 30 นาทีแรก ก่อนจะค่อย ๆ ลดระดับลงตามปริมาณพลังงานที่เหลืออยู่ และเมื่อหยุดใช้งาน ระบบยังคงสามารถสะสมพลังงานกลับคืนมาใหม่ได้อีกครั้ง นอกจากนี้ ทีมวิจัยยังได้พัฒนาระบบติดตามข้อมูลผ่านอินเทอร์เน็ต ทำให้สามารถตรวจสอบสถานะการสะสมและการใช้พลังงานผ่านโทรศัพท์มือถือได้อย่างต่อเนื่อง

ความสำเร็จของการพัฒนาเทคโนโลยี Plant-E และระบบจัดการพลังงานในครั้งนี้ นับเป็นอีกก้าวสำคัญของการพัฒนานวัตกรรมพลังงานสะอาดที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งทางทีมวิจัยมุ่งหวังที่จะต่อยอดสู่การใช้งานจริงในอนาคต เพื่อเป็นแหล่งพลังงานขนาดเล็กสำหรับหล่อเลี้ยงเซ็นเซอร์และอุปกรณ์ตรวจวัดสิ่งแวดล้อมภายในอาคารต่อไป

© 2017-2018 Office of the University Library, Kasetsart University.
forumถามกูรู