รู้ทันนกเขากับโรคติดต่อสู่คน ตระหนักรู้ ป้องกันได้ ไม่ตื่นตระหนก
จากกรณีข่าวที่มีผู้เสียชีวิตภายหลังการสัมผัสนกเขาและตรวจพบการติดเชื้อแบคทีเรียรุนแรง จนสร้างความกังวลใจให้กับประชาชนในวงกว้าง ล่าสุด คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้เผยแพร่ข้อมูลทางวิชาการผ่านอินโฟกราฟิก CUVET Health Awareness เพื่อให้ข้อเท็จจริงที่ถูกต้องเกี่ยวกับความเสี่ยงและแนวทางการป้องกันตนเองอย่างเหมาะสม
นกเขาเป็นพาหะนำโรคสู่คนได้จริงหรือไม่? ในความเป็นจริง นกเขาและนกชนิดอื่น ๆ อาจมีเชื้อก่อโรคบางชนิดที่สามารถติดต่อสู่คนได้ แต่ไม่ได้หมายความว่านกทุกตัวจะมีเชื้อ หรือการสัมผัสทุกครั้งจะทำให้เกิดการติดเชื้อเสมอไป การทำความเข้าใจกลไกของโรคจึงเป็นสิ่งสำคัญเพื่อลดความวิตกกังวลเกินเหตุ
3 โรคติดเชื้อที่ควรรู้จักและอาจเกี่ยวข้องกับนก
-
โรคไข้นกแก้ว (Psittacosis): เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Chlamydia psittaci ผู้ที่ได้รับเชื้ออาจมีอาการไข้ ไอ และสามารถพัฒนาไปสู่ภาวะปอดอักเสบที่รุนแรงได้
-
โรคคริปโตคอกโคสิส (Cryptococcosis): เกิดจากเชื้อรา Cryptococcus spp. ซึ่งมักพบในสิ่งแวดล้อมที่มีมูลนกสะสม เชื้อชนิดนี้อาจก่อโรคที่ปอดหรือระบบประสาท โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
-
การติดเชื้อแบคทีเรียจากบาดแผล: หากถูกนกจิกหรือข่วน อาจทำให้เกิดการติดเชื้อบริเวณผิวหนัง และในบางรายเชื้ออาจลุกลามรุนแรงจนเกิดภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis) ได้
ข้อเท็จจริง: สัมผัสนกแล้วเสียชีวิตภายใน 48 ชั่วโมง จริงหรือ? สำหรับกระแสข่าวที่ระบุว่าหากติดเชื้อแล้วจะเสียชีวิตภายใน 48 ชั่วโมงนั้น ไม่สามารถสรุปเป็นเกณฑ์ตายตัวเหมือนกันทุกคนได้ เนื่องจากระยะเวลาการดำเนินโรคและความรุนแรงของอาการขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ ได้แก่ ชนิดของเชื้อที่ได้รับ ช่องทางการติดเชื้อ พื้นฐานสุขภาพของผู้ป่วยแต่ละราย รวมถึงการได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที
5 วิธีลดความเสี่ยงจากโรคติดเชื้อที่เกี่ยวข้องกับนก ประชาชนสามารถอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างปลอดภัย เพียงปฏิบัติตามสุขอนามัยพื้นฐาน ดังนี้:
-
หลีกเลี่ยงการสัมผัสนกป่วยหรือนกตายโดยตรง หากพบซากนกควรใช้อุปกรณ์หยิบจับและจัดการอย่างถูกวิธี
-
ล้างมือให้สะอาด ด้วยสบู่และน้ำสะอาดทุกครั้งหลังสัมผัสนก กรงนก อาหารนก หรือสิ่งขับถ่าย
-
ลดการฟุ้งกระจายของฝุ่น หลีกเลี่ยงการกวาดมูลนกในช่วงที่แห้งจัด หรือใช้วิธีพรมน้ำก่อนทำความสะอาดบริเวณที่มีมูลนกสะสมเพื่อป้องกันการสูดดมเชื้อรา
-
ดูแลบาดแผลทันที หากถูกนกจิกหรือข่วน ให้รีบล้างบาดแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ทันที และควรไปพบแพทย์หากบาดแผลลึกหรือมีอาการผิดปกติ
-
หมั่นสังเกตอาการตนเอง หลังสัมผัสนก หากมีอาการไข้ ไอ หายใจลำบาก หรือมีสัญญาณของการติดเชื้อ ควรรีบไปพบแพทย์พร้อมแจ้งประวัติการสัมผัสนกให้ทราบอย่างชัดเจน
ทั้งนี้ คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาฯ ย้ำแนวคิด One Health (สุขภาพหนึ่งเดียว) ที่ว่าสุขภาพคน สุขภาพสัตว์ และสุขภาพสิ่งแวดล้อม ล้วนเชื่อมโยงเป็นหนึ่งเดียวกัน การตระหนักรู้ ดูแลสุขอนามัย จัดการสิ่งแวดล้อมอย่างเหมาะสม และเข้ารับการรักษาอย่างทันท่วงที จะช่วยลดความเสี่ยงจากโรคติดต่อจากนกได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยไม่จำเป็นต้องตื่นตระหนก
แหล่งที่มา
คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย Faculty of Veterinary Science, CU.
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1663007758521054&set=a.624731955681978