โกโก้ ...พืชเศรษฐกิจที่เคยถูกวาดฝันให้เป็นโอกาสทองของเกษตรกรไทย ทว่าในความเป็นจริง เส้นทางกลับไม่ได้หอมหวานเหมือนรสชาติ เมื่อกระแสความนิยมที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วทำให้เกษตรกรจำนวนมากแห่ปลูกโดยขาดข้อมูลและการวางแผนอย่างรอบด้าน จนตกเป็นเหยื่อกลุ่มมิจฉาชีพที่เข้ามาหลอกขายต้นพันธุ์พร้อมสัญญาประกันราคารับซื้อ แต่ท้ายที่สุดกลับทอดทิ้งเกษตรกร ทำให้เกิดปัญหาขาดทุนจนหลายสวนต้องปล่อยทิ้งร้างอย่างน่าเสียดาย

สำหรับ ผอ.วรวิทย์ ทิศานุรักษ์ อดีตผู้อำนวยการโรงเรียนเมืองลีประชาสามัคคี เจ้าของโกโก้เมืองลี Organic Farm ณ ตำบลปิงหลวง อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน โกโก้กลับกลายเป็นบทพิสูจน์สำคัญของพลังแห่งการพึ่งพาตนเอง เพื่อเปลี่ยนพืชที่เคยถูกตราหน้าว่าขายฝัน ให้กลายมาเป็นอาชีพสร้างรายได้อย่างมั่นคงหลังวัยเกษียณ

จุดเริ่มต้นย้อนกลับไปในปี 2560 ได้ริเริ่มปลูกโกโก้ตามแนวคิดโครงการห่มผ้าให้แผ่นดิน เพื่อฟื้นฟูความชุ่มชื้นคืนสู่ธรรมชาติ เนื่องจากพื้นที่ชุมชนเดิมกว่าร้อยละ 80–90 นิยมปลูกพืชเชิงเดี่ยวอย่างข้าวโพด ลำไย และยางพารา ซึ่งมักกักเก็บความร้อนไว้ในดิน ต่างจากโกโก้ที่เป็นไม้ทรงพุ่ม ชอบน้ำ ช่วยรักษาความชื้นและสร้างความร่มเย็นแก่ผืนดิน อีกทั้งยังให้ผลผลิตได้อย่างต่อเนื่อง แม้ในช่วงแรกจะประสบปัญหาราคารับซื้อผลสดดิ่งลงจากกิโลกรัมละ 20 บาท เหลือ 15 บาท, 10 บาท, 8 บาท จนแตะระดับต่ำสุดที่ 4 บาท ซึ่งไม่คุ้มค่าแรงและต้นทุนการผลิต แต่จุดวิกฤตนี้กลับกลายเป็นแรงผลักดันให้ตัดสินใจหยุดขายผลสด แล้วหันมาศึกษา ทดลอง และลงมือแปรรูปผลผลิตด้วยตนเองแบบครบวงจร

ในด้านการบริหารจัดการแปลงปลูก ปัจจุบันฟาร์มดูแลพื้นที่ 8 ไร่ โดยเลือกใช้สายพันธุ์ลูกผสมชุมพร 1 ซึ่งปลูกง่าย แข็งแรง และให้ผลผลิตสม่ำเสมอเฉลี่ย 60 กิโลกรัมต่อไร่ ทุก ๆ 15 วัน พร้อมวางระบบรับมือกับโรคและสภาพอากาศอย่างใกล้ชิด เพราะความชื้นและฝนชุกมักเป็นต้นเหตุสำคัญของการเกิดโรคเชื้อรา ฟาร์มจึงเน้นตัดแต่งกิ่งให้โปร่ง แสงแดดส่องถึง เก็บผลเน่าเสียทิ้งนอกแปลงทันที รวมถึงใช้เทคนิคทำสาวโกโก้ เพื่อฟื้นฟูต้นที่โทรมให้กลับมาสมบูรณ์ในเวลา 1–2 ปี ควบคู่กับการให้น้ำสม่ำเสมอตลอดทั้งปี การใช้ปุ๋ยหมักพืชสดและปุ๋ยอินทรีย์อัดเม็ด และหลีกเลี่ยงการใช้มูลสุกรอย่างเด็ดขาด เนื่องจากเป็นตัวการสะสมเชื้อราในดิน

หลังจากประสบความสำเร็จในการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ช็อกโกแลตโฮมเมด ทั้งโกโก้ผง โกโก้แมส (Cocoa Mass) และโกโก้นิบส์ ได้ต่อยอดนวัตกรรมสู่ผลิตภัณฑ์ไฮไลต์อย่าง เมรัยน่าน เครื่องดื่มแอลกอฮอล์สุราแช่พื้นเมืองที่แปรรูปจากโกโก้ ผ่านการลองผิดลองถูกนานกว่า 2 ปี โดยได้รับอนุญาตอย่างถูกต้องจากกรมสรรพสามิต

กระบวนการเริ่มต้นจากการนำเมล็ดสดไปหมัก 7 วัน ตากจนแห้ง คั่ว กะเทาะเปลือก แล้วนำเนื้อโกโก้ไปหมักบ่มพิเศษตามสูตรเฉพาะ จนได้เครื่องดื่มรสชาตินุ่มนวลที่มีกลิ่นหอมกรุ่นขึ้นจมูกคล้ายบรั่นดี

การแปรรูปสู่สุราแช่ เมรัยน่าน ไม่เพียงสร้างความแปลกใหม่ แต่ยังพลิกมูลค่าโกโก้จากผลสดกิโลกรัมละ 8 บาท กลายเป็นเครื่องดื่มขนาด 300 มิลลิลิตร จำหน่ายได้ในราคาขวดละ 250 บาท สร้างมูลค่าเพิ่มได้อย่างก้าวกระโดด จนได้รับกระแสตอบรับอย่างล้นหลามผ่านช่องทางออนไลน์ และเตรียมขยายกำลังการผลิตสู่ระดับ 1,000 ขวดในปัจจุบัน

ความสำเร็จของโกโก้เมืองลี Organic Farm ณ อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน จึงสะท้อนให้เห็นว่า พืชเกษตรจะสร้างความยั่งยืนได้ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับกระแสความนิยมหรือการรอคอยคนมารับซื้อ แต่เกิดจากความพร้อมด้านแหล่งน้ำ ความใส่ใจของเกษตรกร และการนำภูมิปัญญามาสร้างสรรค์แปรรูปเพื่อกำหนดทิศทางผลผลิตด้วยมือของตนเอง

สนใจสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เพจเฟซบุ๊ก: โกโก้เมืองลี Organic Farm โทร. 08 3319 6108