อีกหนึ่งความก้าวหน้าด้านความหลากหลายทางชีวภาพทางทะเล เมื่อนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ร่วมกับทีมนักวิจัยนานาชาติ ค้นพบ สาหร่ายผมนางชนิดใหม่ของโลก จากเกาะไห่หนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน โดยได้รับการตั้งชื่อว่า Gracilaria tortifolia sp. nov.

งานวิจัยนี้มี รองศาสตราจารย์ ดร.ณรงค์ฤทธิ์ เมืองใหม่ จากภาควิชาชีววิทยาประมง คณะประมง และศูนย์ความหลากหลายทางชีวภาพ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (BDCKU) ร่วมกับนักวิจัยจาก Shanghai Jiao Tong University, Mindanao State University–Tawi-Tawi College of Technology and Oceanography, Shanghai Ocean University และ Institute of Oceanology, Chinese Academy of Sciences

จุดเริ่มต้นของการค้นพบเกิดจากการเก็บตัวอย่างสาหร่ายผมนางบริเวณโขดหินในเขตน้ำขึ้นน้ำลงที่ Yinggehai เกาะไห่หนาน ตัวอย่างที่พบมีลักษณะเป็นแผ่นแบนและมีหนามบริเวณขอบ เมื่อดูจากลักษณะภายนอกมีความคล้ายคลึงกับ Gracilaria spinulosa ซึ่งเป็นสาหร่ายที่มีรายงานการแพร่กระจายในภูมิภาคแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ

แต่เมื่อทีมนักวิจัยศึกษารายละเอียดทั้งด้าน สัณฐานวิทยาและข้อมูลระดับโมเลกุลจากยีน rbcL กลับพบว่าสาหร่ายดังกล่าวมีความแตกต่างอย่างชัดเจน และเป็นชนิดที่ยังไม่เคยได้รับการรายงานทางวิทยาศาสตร์มาก่อน จึงได้รับการตั้งชื่อเป็นชนิดใหม่ว่า Gracilaria tortifolia โดยคำว่า tortifolia มาจากภาษาละตินที่สื่อถึงลักษณะเด่นของสาหร่าย คือ ทัลลัสหรือแผ่นใบส่วนบนที่บิดเป็นเกลียว

นอกจากรูปร่างที่โดดเด่นแล้ว สาหร่ายชนิดใหม่นี้ยังมีลักษณะของโครงสร้างสืบพันธุ์ที่แตกต่างจากชนิดใกล้เคียง โดยเฉพาะ cystocarp ที่มีพื้นหนา และมีเส้นใยลำเลียงอาหารบริเวณฐานอย่างหนาแน่น ซึ่งเป็นลักษณะสำคัญที่ช่วยสนับสนุนการจำแนกชนิด

การค้นพบครั้งนี้ยังนำไปสู่ข้อสังเกตที่น่าสนใจว่า สาหร่ายจากเกาะไห่หนานและมณฑลกวางตุ้งบางตัวอย่างที่เคยถูกจำแนกเป็น G. spinulosa มาเป็นเวลานาน อาจเป็น G. tortifolia แท้จริง ขณะเดียวกัน ประชากรสาหร่ายที่มีรายงานจากประเทศเวียดนามและฟิลิปปินส์ก็อาจจำเป็นต้องได้รับการตรวจสอบทางอนุกรมวิธานอีกครั้ง

เหตุผลที่การจำแนกสาหร่ายกลุ่มนี้ให้ถูกต้องมีความสำคัญ ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องของการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่เท่านั้น เพราะ สาหร่ายผมนาง (Gracilaria) เป็นแหล่งสำคัญของวุ้นหรือ agar ซึ่งเป็นวัตถุดิบที่นำไปใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร ยา และเทคโนโลยีชีวภาพ การมีข้อมูลชนิดและความหลากหลายที่ถูกต้องจึงเป็นพื้นฐานสำคัญสำหรับการใช้ประโยชน์ การเพาะเลี้ยง และการอนุรักษ์ทรัพยากรสาหร่ายอย่างเหมาะสม

สำหรับตัวอย่างต้นแบบหรือ holotype ของ Gracilaria tortifolia ได้ถูกเก็บรักษาไว้ที่ พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ จังหวัดปทุมธานี ประเทศไทย เพื่อเป็นตัวอย่างอ้างอิงทางอนุกรมวิธานสำหรับการศึกษาวิจัยในอนาคต

ผลงานดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของการนำ อนุกรมวิธานแบบดั้งเดิมมาผสานกับเทคนิคทางอณูชีววิทยา เพื่อทำความเข้าใจความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น อีกทั้งยังเป็นตัวอย่างของความร่วมมือด้านการวิจัยระหว่างนักวิทยาศาสตร์ไทย จีน และฟิลิปปินส์ ในการสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับทรัพยากรและความหลากหลายทางชีวภาพทางทะเลของภูมิภาค

งานวิจัยเรื่อง “Morphological and molecular characterization of Gracilaria tortifolia sp. nov. (Gracilariales, Rhodophyta): A new foliose species from Hainan Island, China” โดย Muangmai และคณะ (2026) ได้รับการตอบรับตีพิมพ์ในวารสาร Phycologia DOI: 10.1080/00318884.2026.2715962