ไม้หอมอาจไม่ได้มีคุณค่าเพียงด้านความสวยงามและกลิ่นอันเป็นเอกลักษณ์เท่านั้น แต่ยังสามารถพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ ผลิตภัณฑ์ชุมชน ตลอดจนเชื่อมโยงไปสู่ตลาดคาร์บอน ซึ่งเป็นโอกาสใหม่ของเกษตรกรและผู้ประกอบการในยุคเศรษฐกิจสีเขียว

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน โดยศูนย์ปฏิบัติการวิจัยและเรือนปลูกพืชทดลอง ศูนย์วิจัยและบริการวิชาการ คณะเกษตร กำแพงแสน จึงจัดโครงการ “ไม้หอมสร้างมูลค่า : จากแหล่งเรียนรู้ สู่ตลาดคาร์บอน และผลิตภัณฑ์ชุมชน” เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการอนุรักษ์ การใช้ประโยชน์ และการเพิ่มมูลค่าพรรณไม้หอม ให้สามารถต่อยอดไปสู่การสร้างอาชีพและการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน

โครงการดังกล่าวดำเนินงานภายใต้โครงการวิจัย “การพัฒนาและใช้ประโยชน์พรรณไม้หอมจากสวนรวบรวมเพื่อการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน” โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี หรือ อพ.สธ.–วช. ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569

หัวใจสำคัญของโครงการ คือการนำองค์ความรู้จากงานวิจัยออกจากห้องทดลองและสวนรวบรวมพันธุ์ไม้ ไปสู่การใช้ประโยชน์จริงในระดับชุมชน ผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการที่เปิดโอกาสให้เกษตรกร ผู้ประกอบการ นักเรียน นักศึกษา และประชาชนทั่วไป ได้เรียนรู้ครบทุกขั้นตอน

ผู้เข้าร่วมจะได้เรียนรู้ตั้งแต่การออกแบบและพัฒนาแหล่งเรียนรู้ด้านไม้หอม การสำรวจและจัดเก็บข้อมูลพันธุ์ไม้ การขยายพันธุ์ การดูแลรักษา ตลอดจนการนำวัตถุดิบจากไม้หอมมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ที่สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ชุมชน

อีกหนึ่งประเด็นที่น่าสนใจ คือการเชื่อมโยงทรัพยากรธรรมชาติเข้ากับ “ตลาดคาร์บอน” หรือ Carbon Market ซึ่งกำลังได้รับความสนใจในฐานะกลไกสำคัญในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และเป็นช่องทางใหม่ในการสร้างรายได้จากการดูแลรักษาต้นไม้และพื้นที่สีเขียว

ภายในโครงการได้รับเกียรติจาก ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สคาร ที่จันทึก ผู้อำนวยการศูนย์สิรินธรเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นวิทยากรบรรยายพิเศษในหัวข้อ “จากต้นไม้สู่ตลาดคาร์บอน : โอกาสใหม่ที่เกษตรกรต้องรู้”

เนื้อหาการบรรยายช่วยเปิดมุมมองให้ผู้เข้าร่วมเห็นว่า ต้นไม้และทรัพยากรธรรมชาติสามารถสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจได้ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะในบริบทที่ภาคเกษตรต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ขณะเดียวกัน นางมณฑา วงศ์มณีโรจน์ ผู้ทรงคุณวุฒิประจำศูนย์ปฏิบัติการวิจัยและเรือนปลูกพืชทดลอง ได้ถ่ายทอดประสบการณ์เกี่ยวกับการพัฒนาสวนไม้หอม การจัดทำแหล่งเรียนรู้ และการใช้ประโยชน์จากพรรณไม้หอมอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ผู้เข้าร่วมสามารถนำแนวคิดไปปรับใช้กับพื้นที่ของตนเองได้

กิจกรรมภายในโครงการไม่ได้มีเพียงการบรรยายเท่านั้น แต่ยังเน้นการฝึกปฏิบัติจริง ทั้งการเก็บข้อมูลพันธุ์ไม้ การขยายพันธุ์ไม้หอม การผลิตผลิตภัณฑ์จากไม้หอม และการวิเคราะห์แนวทางเพิ่มมูลค่าทรัพยากรในท้องถิ่น

กระบวนการเรียนรู้ในลักษณะดังกล่าวช่วยให้ผู้เข้าร่วมมองเห็นเส้นทางการพัฒนาตั้งแต่ “ต้นน้ำ” คือการอนุรักษ์และดูแลพันธุ์ไม้ ไปจนถึง “ปลายน้ำ” คือการพัฒนาผลิตภัณฑ์ การสร้างรายได้ และการเข้าสู่ตลาดที่ให้ความสำคัญกับสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน

โครงการกำหนดจัดอบรมทั้งหมด 3 รุ่น โดยรุ่นที่ 1 จัดขึ้นแล้วเมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2569 ส่วนรุ่นที่ 2 จัดในวันที่ 6 สิงหาคม 2569 และรุ่นที่ 3 จัดในวันที่ 7 สิงหาคม 2569 เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนสามารถเข้าถึงองค์ความรู้และนวัตกรรมจากมหาวิทยาลัยได้อย่างทั่วถึง

การดำเนินโครงการครั้งนี้ยังสะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน ในการขับเคลื่อนแนวคิด “การเรียนรู้ตลอดชีวิต” หรือ Lifelong Learning ผ่านการบริการวิชาการที่เชื่อมโยงงานวิจัย มหาวิทยาลัย และชุมชนเข้าด้วยกัน

พื้นที่เรียนรู้จึงไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะในห้องเรียน แต่ขยายไปสู่สวนไม้หอม แปลงทดลอง ชุมชน และพื้นที่ประกอบอาชีพ เปิดโอกาสให้คนทุกช่วงวัยได้พัฒนาทักษะจากการลงมือปฏิบัติจริง และนำความรู้ไปต่อยอดให้เหมาะสมกับบริบทของตนเอง

จากไม้หอมต้นหนึ่งในสวนรวบรวมพันธุ์ จึงอาจพัฒนาไปสู่ผลิตภัณฑ์ชุมชน แหล่งท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ พื้นที่สีเขียว หรือแม้แต่สินทรัพย์ที่เชื่อมโยงกับตลาดคาร์บอน และทั้งหมดนี้คือโอกาสในการสร้างรายได้ ควบคู่ไปกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน

ผู้สนใจสามารถสมัครเข้าร่วมโครงการได้ที่ https://kasets.art/5MkOiL
หรือสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม โทรศัพท์ 08 6168 1408 คุณน้อง