นักวิจัยมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ค้นพบยีสต์สปีชีส์ใหม่ของโลก ยีสต์สิรินธร จากระบบนิเวศป่าชายเลนไทย สะท้อนคุณค่าความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศ

คณะนักวิจัยมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์สร้างผลงานวิจัยสำคัญระดับนานาชาติ ด้วยการค้นพบยีสต์สปีชีส์ใหม่ของโลกจากระบบนิเวศป่าชายเลนของประเทศไทย และได้รับพระราชทานพระราชานุญาตให้ใช้พระนามเป็นชื่อสปีชีส์ว่า Sirindhorniae หรือยีสต์สิรินธร เพื่อถวายเป็นพระเกียรติแด่สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสมหามงคลเจริญพระชนมพรรษา 70 พรรษา

การค้นพบครั้งนี้เป็นผลงานของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พัณณิดา ขุนนามวงษ์ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.สาวิตรี ลิ่มทอง รองศาสตราจารย์ ดร.นันทนา สีสุข และนางสาวผจงวรรณ กังประโคน นิสิตปริญญาโท ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ภายใต้การสนับสนุนทุนวิจัยจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)

ยีสต์สิรินธร ถูกค้นพบจากผิวใบของโกงกางใบเล็ก (Rhizophora apiculata) ในพื้นที่สวนพฤกษศาสตร์ป่าชายเลน ร.9 จังหวัดจันทบุรี ซึ่งเป็นระบบนิเวศสำคัญที่มีบทบาทต่อการรักษาสมดุลของธรรมชาติ และเป็นแหล่งรวมความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย

จากการศึกษาตัวอย่างจำนวน 20 ตัวอย่างในพื้นที่ดังกล่าว คณะนักวิจัยสามารถแยกยีสต์ได้ถึง 242 สายพันธุ์ สะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของจุลินทรีย์ในระบบนิเวศธรรมชาติ แม้จุลินทรีย์เหล่านี้จะเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า แต่ล้วนมีบทบาทสำคัญต่อระบบนิเวศ และอาจเป็นแหล่งองค์ความรู้ใหม่ที่นำไปสู่การพัฒนานวัตกรรมในอนาคต

เมื่อนำยีสต์ที่แยกได้มาระบุชนิดด้วยวิธีอนุกรมวิธานระดับโมเลกุล โดยการวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ของยีนสำหรับการจำแนกยีสต์ พบว่าสายพันธุ์ส่วนใหญ่เป็นสปีชีส์ที่รู้จักแล้ว อย่างไรก็ตาม ยีสต์สายพันธุ์ DMKU-RG45 มีลำดับนิวคลีโอไทด์ที่ไม่ตรงกับยีสต์สปีชีส์ใดที่เคยมีรายงานมาก่อนในโลก

คณะนักวิจัยจึงได้ศึกษายีสต์สายพันธุ์ดังกล่าวเพิ่มเติมตามหลักอนุกรมวิธานพอลีฟาสิก (Polyphasic taxonomy) ซึ่งประกอบด้วยการศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยา ชีวเคมี สรีรวิทยา การวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ของยีนเพิ่มเติม และการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ทางวิวัฒนาการร่วมกับยีสต์สปีชีส์ที่ใกล้เคียง ผลการศึกษายืนยันว่า ยีสต์สายพันธุ์ DMKU-RG45 เป็นยีสต์สปีชีส์ใหม่ของโลก

คณะวิจัยจึงตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ในระดับสปีชีส์ว่า Sirindhorniae ตามพระนามของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เพื่อแสดงความเทิดทูน สำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ และถวายเป็นพระเกียรติแด่พระองค์ท่าน ผู้ทรงมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมการศึกษา การวิจัยด้านทรัพยากรธรรมชาติ และการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทยมาอย่างต่อเนื่อง

นอกจากความสำคัญในเชิงวิชาการ การค้นพบยีสต์สิรินธรยังสะท้อนให้เห็นถึงคุณค่าของความหลากหลายทางชีวภาพที่ซ่อนอยู่ในระบบนิเวศธรรมชาติของไทย ซึ่งอาจเป็นต้นกำเนิดขององค์ความรู้และทรัพยากรชีวภาพที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อมนุษยชาติได้ในอนาคต

ผลการศึกษาเบื้องต้นพบว่า ยีสต์สปีชีส์ใหม่นี้สามารถใช้แหล่งคาร์บอนได้หลากหลายชนิด และสามารถหมักแอลกอฮอล์จากกลูโคสได้ อย่างไรก็ตาม คณะนักวิจัยยังอยู่ระหว่างการศึกษาคุณสมบัติเพิ่มเติม เพื่อประเมินศักยภาพในการประยุกต์ใช้ด้านการเกษตร อาหาร และอุตสาหกรรมชีวภาพ ซึ่งอาจนำไปสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มจากทรัพยากรชีวภาพของประเทศในอนาคต

ความสำเร็จครั้งนี้นับเป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญของวงการวิทยาศาสตร์ไทย ไม่เพียงเป็นการเพิ่มข้อมูลสิ่งมีชีวิตสปีชีส์ใหม่ให้แก่ฐานความรู้ของโลก แต่ยังตอกย้ำศักยภาพของนักวิจัยไทยในการสร้างองค์ความรู้ระดับสากลจากทรัพยากรธรรมชาติของประเทศ รวมถึงบทบาทของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในฐานะสถาบันการศึกษาที่มุ่งขับเคลื่อนงานวิจัยให้เชื่อมโยงระหว่างการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพกับการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน เพื่อประโยชน์ต่อสังคม ประเทศชาติ และมนุษยชาติในระยะยาว