ธนาคารน้ำใต้ดิน (Groundwater Bank) เป็นแนวทางการบริหารจัดการน้ำที่ช่วยแก้ปัญหาน้ำท่วม น้ำแล้ง และน้ำขังได้อย่างยั่งยืน โดยอาศัยหลักการนำน้ำส่วนเกิน เช่น น้ำฝนและน้ำผิวดิน ลงไปกักเก็บไว้ในชั้นใต้ดินหรือชั้นหินอุ้มน้ำ เพื่อสำรองไว้ใช้ในช่วงที่ขาดแคลนน้ำ เหมาะสำหรับพื้นที่ราบหรือพื้นที่ลุ่มที่มักเกิดน้ำท่วมขังในฤดูฝน ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้ดินและฟื้นฟูสมดุลน้ำตามธรรมชาติ

 

การดำเนินการแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบ ได้แก่ ระบบเปิด และ ระบบปิด โดยมีขั้นตอนสำคัญดังนี้

 

ระบบเปิด เหมาะสำหรับพื้นที่ชุมชนหรือพื้นที่ขนาดใหญ่ เริ่มจากการสำรวจพื้นที่และเลือกแหล่งน้ำธรรมชาติ เช่น หนอง บึง หรือคลอง จากนั้นขุดลอกให้ลึกและสะอาด เพื่อเพิ่มพื้นที่กักเก็บน้ำ แล้วทำทางให้น้ำสามารถซึมลงสู่ใต้ดิน เช่น การขุดบ่อหรือร่องเติมน้ำลงชั้นหินอุ้มน้ำ พร้อมทั้งจัดการทางน้ำเข้า-ออกให้เหมาะสม เพื่อให้น้ำไหลเวียนและซึมลงดินได้อย่างต่อเนื่อง

 

ระบบปิด เหมาะสำหรับบ้านเรือนหรือพื้นที่ขนาดเล็ก เริ่มจากการเลือกจุดรับน้ำ เช่น น้ำฝนจากหลังคา หรือน้ำใช้ในครัวเรือน จากนั้นขุดบ่อขนาดเล็กลึกลงไปจนถึงชั้นดินที่สามารถซึมน้ำได้ แล้วใส่วัสดุกรอง เช่น หิน กรวด ทราย และท่อระบาย เพื่อช่วยกรองสิ่งสกปรกก่อนให้น้ำซึมลงดิน สุดท้ายปิดฝาบ่อเพื่อความปลอดภัยและป้องกันกลิ่น รวมถึงควรดูแลทำความสะอาดอย่างสม่ำเสมอ

 

ธนาคารน้ำใต้ดินจึงเป็นแนวทางที่ช่วย “เก็บน้ำเมื่อมี และนำมาใช้เมื่อขาด” ทำให้เกษตรกรมีน้ำใช้ตลอดปี ลดปัญหาน้ำท่วมขังและน้ำเสีย อีกทั้งยังช่วยลดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายและยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนได้อย่างยั่งยืน

 

ทั้งนี้ สามารถอ่านขั้นตอนการทำธนาคารน้ำใต้ดิน ได้ที่ https://www.khaosod.co.th/technologychaoban/featured/article_230134