นายนเรศ ธำรงค์ทิพยคุณ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวในโอกาสเป็นประธานมอบนโยบายเพื่อกำหนดแนวทางขับเคลื่อนมาตรการพัฒนาการผลิตข้าว แก่ผู้บริหาร ข้าราชการและเจ้าหน้าที่กรมการข้าว

โดยมี นายอานนท์ นนทรีย์ อธิบดีกรมการข้าว กล่าวต้อนรับและรายงานภาพรวมกรมการข้าว ณ กรมการข้าว ว่าได้มอบนโยบายให้กรมการข้าวเร่งขับเคลื่อนการดำเนินงานตามนโยบายของ ร้อยเอก ธรรมนัส พรหมเผ่า รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ตามนโยบายหลัก 6 ข้อ และนโยบายเร่งด่วน 3 ข้อ

อีกทั้งได้กำชับให้เร่งขับเคลื่อนภารกิจสำคัญในการพัฒนาระบบการผลิต บริหารจัดการเมล็ดพันธุ์ข้าว และสร้างความเข้มแข็งด้านการตลาด โดยเน้นแนวทางทำงานเชิงรุก และพัฒนาระบบการผลิตข้าวให้มีความสมดุลกับความต้องการของตลาด ควบคู่กับการยกระดับคุณภาพเมล็ดพันธุ์ให้เพียงพอต่อความต้องการของเกษตรกรทั้งประเทศ ตลอดจนผลักดันแผนพัฒนาข้าวไทยให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติและนโยบายรัฐบาล

“ผมได้มอบนโยบายให้กรมการข้าวขับเคลื่อนตามแนวทางของ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยเน้นการลดต้นทุน เพิ่มผลผลิตต่อไร่ และยกระดับคุณภาพข้าว โดยเฉพาะการทำข้าวคุณภาพ เช่น ข้าว GI ข้าวอินทรีย์ และข้าวคาร์บอนต่ำ พร้อมทั้งมอบหมายให้กรมการข้าวประสานกับองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) จัดทำ MOU โครงการข้าวคาร์บอนต่ำ ซึ่งเตรียมพื้นที่ร่วมกับศูนย์ข้าวชุมชนไว้แล้ว 1 ล้านไร่ ในเขตชลประทาน เพื่อส่งเสริมการปลูกแบบเปียกสลับแห้ง ลดปุ๋ยเคมี ใช้ชีวภัณฑ์ ลดต้นทุนอย่างน้อย 10% และเพิ่มผลผลิต 20% เมื่อได้ผลผลิตข้าวคาร์บอนต่ำแล้ว ราคาจะขยับขึ้นในระดับพรีเมียมประมาณ 10–20% ซึ่งเป็นโอกาสสร้างรายได้เพิ่มให้ชาวนา

นอกจากนี้ จะเตรียมหารือร่วมกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เพื่อวางมาตรการเสริมความเข้มแข็งให้ศูนย์ข้าวและสหกรณ์ ลดต้นทุนทั้งระบบ ตั้งแต่การผลิต การแปรรูป จนถึงการตลาด เพื่อให้พี่น้องชาวนาได้รับประโยชน์ในระยะยาว” รมช.นเรศ กล่าว

สำหรับนโยบาย 8 ด้านที่มุ่งผลักดัน ประกอบด้วย 
1) การบริหารจัดการผลิตข้าวให้สมดุลกับความต้องการตลาด โดยร่วมมือกับสหกรณ์ กลุ่มเกษตรกร และ ธ.ก.ส. ตรวจสอบและบริหารสต็อกข้าวภายใต้มาตรการรักษาเสถียรภาพราคาข้าวเปลือก ปีการผลิต 2568/69 รวมถึงการตรวจสอบสต็อกในโครงการสินเชื่อชะลอการขาย ปี 2567/68 พร้อมพัฒนาระบบข้อมูลด้านข้าวให้เป็นฐานข้อมูลเดียวที่มีความแม่นยำและทันสมัย
2) เพิ่มกำลังผลิตเมล็ดพันธุ์ให้เพียงพอทั่วประเทศ ขยายกำลังผลิตเมล็ดพันธุ์ และขยายศูนย์ข้าวชุมชนให้เต็มทุกตำบลในพื้นที่ปลูกข้าว เพื่อรองรับความต้องการเกษตรกรกว่า 1.4 ล้านตันข้าวเปลือก/ปี
3) เสริมความเข้มแข็งศูนย์ข้าวชุมชน กลุ่มเกษตรกรพัฒนาเทคโนโลยีการผลิต สนับสนุนเครื่องจักรกล การผลิตเมล็ดพันธุ์คุณภาพกว่า 200,000 ตัน/ปี และพัฒนาเป็นศูนย์ให้บริการเครื่องจักรกลการเกษตร (Service Provider Center) ขยายกลุ่มนาแปลงใหญ่ 600 แปลง และพัฒนาชาวนาอาสาทั่วประเทศ
4) ผลักดันการผลิตข้าวและการตลาดคุณภาพ มุ่งส่งเสริมการผลิตข้าวคุณภาพสูง ข้าวสุขภาพ และข้าวคาร์บอนต่ำ โดยตั้งเป้าส่งเสริมการปลูกข้าวคาร์บอนต่ำ 1 ล้านไร่
5) วิจัยพัฒนาเทคโนโลยีข้าว โดยใช้เทคโนโลยีชีวภาพและ Speed Breeding ลดเวลาพัฒนาพันธุ์เหลือ 3–5 ปี พร้อมผลักดันผลิตภัณฑ์แปรรูปข้าวเพิ่มมูลค่า เช่น อาหารเสริม เครื่องสำอาง และสุราชุมชน
6) เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดต้นทุน 10% เพิ่มผลผลิต 20% สนับสนุนเครื่องจักรให้ศูนย์ข้าวชุมชน 300 แห่ง
7) ปรับพื้นที่ปลูกข้าวไม่เหมาะสม ร่วมกับกรมพัฒนาที่ดิน ส่งเสริมให้ปรับเปลี่ยนไปปลูกพืชที่มีผลตอบแทนสูงกว่า และ 
8) ยกระดับมาตรฐานตรวจสอบ รับรองคุณภาพข้าว เพิ่มความเข้มแข็งระบบตรวจสอบและมาตรฐานผลิตภัณฑ์ข้าวให้เป็นมาตรฐานสากล

แนวทางปฏิบัติสำหรับเกษตรกร

1. เข้าร่วมโครงการข้าวคาร์บอนต่ำ

   • ปลูกข้าวแบบเปียกสลับแห้ง

   • ลดปุ๋ยเคมี ใช้ชีวภัณฑ์ และปรับปรุงดิน

   • เข้าร่วมกับศูนย์ข้าวชุมชนหรือโครงการ MOU ของ อบก.

2. ใช้เมล็ดพันธุ์คุณภาพจากศูนย์ข้าวชุมชน

   • ตรวจสอบพันธุ์ที่เหมาะกับพื้นที่

   • ใช้เมล็ดพันธุ์ที่ผ่านการรับรองเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพ

3. เข้ารับการอบรมและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิต

   • เรียนรู้เทคนิคการทำนาแบบลดต้นทุน และเพิ่มผลผลิต

   • ใช้เครื่องจักรกลร่วมกับกลุ่มศูนย์ข้าวชุมชน

4. วางแผนการผลิตตามความต้องการตลาด

   • ปลูกพันธุ์ข้าวที่ตลาดต้องการ และพิจารณาช่องทางแปรรูปเพิ่มมูลค่า

5. ตรวจสอบและปรับพื้นที่ปลูก

   • หากพื้นที่ไม่เหมาะกับการปลูกข้าว ให้พิจารณาปลูกพืชทางเลือก

🌾 เป้าหมายของโครงการข้าวคาร์บอนต่ำ

• ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการทำนา

• ลดต้นทุนการผลิตอย่างน้อย 10%

• เพิ่มผลผลิตต่อไร่ประมาณ 20%

• เพิ่มรายได้ให้เกษตรกรผ่านราคาพรีเมียมของข้าวคาร์บอนต่ำ (สูงขึ้น 10–20%)

• ส่งเสริมการผลิตข้าวอย่างยั่งยืน ครอบคลุมพื้นที่นำร่อง 1 ล้านไร่ในเขตชลประทาน