
การปนเปื้อนของโลหะหนักในแหล่งน้ำธรรมชาติถือเป็นภัยเงียบที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า และที่สำคัญคือไม่สามารถทำลายให้หมดไปได้ด้วยความร้อนจากการต้ม ทอด หรือย่าง กรมประมงจึงได้แนะนำ 3 แนวทางสำคัญในการป้องกันและรับมืออย่างถูกวิธี เพื่อให้ประชาชน ผู้บริโภค และชาวประมง สามารถลดความเสี่ยงจากการสะสมสารพิษในร่างกายได้อย่างปลอดภัย
สำหรับแนวทางแรกคือข้อแนะนำในการบริโภคสัตว์น้ำให้ปลอดภัย ผู้บริโภคควรหลีกเลี่ยงการจับและการบริโภคสัตว์น้ำที่มาจากพื้นที่เสี่ยง เช่น แหล่งน้ำที่มีประกาศแจ้งเตือน หรือแหล่งน้ำที่อยู่ใกล้พื้นที่อุตสาหกรรม เหมืองแร่ และจุดปล่อยน้ำเสีย ขณะเดียวกันควรเลือกบริโภคสัตว์น้ำให้มีความหลากหลาย โดยหลีกเลี่ยงสัตว์น้ำกินเนื้อขนาดใหญ่ รวมถึงหลีกเลี่ยงการบริโภคสัตว์น้ำชนิดเดิมซ้ำ ๆ หรือจากแหล่งน้ำเดิมติดต่อกันเป็นเวลานาน และควรงดรับประทานส่วนที่มีโอกาสสะสมสารพิษสูง ได้แก่ เครื่องใน ตับ ไต เหงือก หัวปลา ตลอดจนส่วนไขมันหน้าท้องของปลาขนาดใหญ่
แนวทางที่สองเป็นข้อแนะนำสำหรับการทำประมงและการจัดการผลผลิต ชาวประมงและผู้ประกอบการควรหมั่นสังเกตความผิดปกติของสัตว์น้ำและแหล่งน้ำ หากพบสัตว์น้ำมีลักษณะผิดปกติ มีแผล หรือน้ำมีกลิ่นผิดปกติ ห้ามนำมาบริโภคโดยเด็ดขาดและให้รีบแจ้งเจ้าหน้าที่ประมงในพื้นที่ทันที นอกจากนี้ หากเผลอสัมผัสกับน้ำในแหล่งน้ำที่มีการปนเปื้อน ควรรีบล้างทำความสะอาดร่างกายให้เรียบร้อยทันทีหลังขึ้นจากน้ำ และต้องงดจับสัตว์น้ำหรือทำประมงในช่วงเวลาที่มีประกาศแจ้งเตือนการพบสารโลหะหนักเกินค่ามาตรฐานในแหล่งน้ำธรรมชาติ
ส่วนแนวทางสุดท้ายคือการติดตามข้อมูลและการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด ประชาชนควรติดตามประกาศจากหน่วยงานภาครัฐที่มีความน่าเชื่อถือ เช่น กรมประมง กรมควบคุมมลพิษ กรมอนามัย สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด หรือสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และหลีกเลี่ยงการแชร์ข่าวลือที่ไม่มีแหล่งอ้างอิง ทั้งนี้ หากพบเห็นสัตว์น้ำผิดปกติ เช่น ปลาที่มีตุ่มแผลหรือปลาลอยตาย ขอให้รีบแจ้งเบาะแสทันที และหากผู้ใดมีอาการผิดปกติทางร่างกาย เช่น อาการชา อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน หรือผิวหนังผิดปกติ ควรรีบไปพบแพทย์โดยด่วน
หากประชาชนพบเหตุน้ำเปลี่ยนสี มีกลิ่นสารเคมี หรือพบปลาทยอยตายผิดปกติ ห้ามจับปลาไปจำหน่ายหรือบริโภคเด็ดขาด และสามารถแจ้งเหตุได้ที่กรมประมง สำนักงานประมงจังหวัด ประมงอำเภอในพื้นที่ หรือติดต่อสายด่วนกรมควบคุมมลพิษ โทร. 1650 รวมถึงกองวิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืด กรมประมง โทร. 025 620600 ต่อ 1352
