ในช่วงที่มีฝนตกต่อเนื่อง ความชื้นสูง เกษตรกรผู้ปลูกผักจำเป็นต้องเฝ้าระวังโรคที่เกิดขึ้นได้ง่าย โดยเฉพาะ โรคใบจุดตากบในผักใบกว้าง และ โรคเน่าเละในผักตระกูลกะหล่ำ ซึ่งสามารถทำลายผลผลิตอย่างรุนแรงได้
1. โรคใบจุดตากบ (Cercospora leaf spot)
สาเหตุ เชื้อรา Cercospora lactucae-sativae
พืชอ่อนไหว ผักสลัดใบกว้าง เช่น กรีนคอส บัตเตอร์เฮด

อาการ
- เริ่มแรกเป็นจุดฉ่ำน้ำ สีน้ำตาลอ่อน
- แผลขยายเป็นวงกลมหรือรี ขอบสีน้ำตาล กลางแผลสีเทาหรือขาว ลักษณะคล้าย "ตากบ"
- มีหลายขนาด (1–10 มม.) กระจายทั่วใบ
- ถ้ารุนแรงแผลรวมกันทำให้ใบไหม้หรือใบอ่อนหงิกงอ
การป้องกันกำจัด
- ใช้เมล็ดพันธุ์ปลอดโรค หรือแช่น้ำอุ่น 50°C นาน 20–25 นาที
- ไถพรวนดินลึก พักดิน 30 วัน ให้เศษซากพืชย่อยสลาย
- จัดแปลงปลูกให้โปร่ง ระบายน้ำดี ลดความชื้น
- พ่นสารป้องกันกำจัดโรคพืช เช่น เบโนมิล 50% WP อัตรา 12 กรัม/น้ำ 20 ลิตร แมนโคเซบ 80% WP อัตรา 80 กรัม/น้ำ 20 ลิตร
- หากการระบาดรุนแรง ควรเว้นปลูกผักสลัดหมุนเวียนอย่างน้อย 3 ปี

2. โรคเน่าเละ (Soft rot)
สาเหตุ เชื้อแบคทีเรีย (Erwinia sp. เป็นสาเหตุหลัก)
พืชอ่อนไหว กะหล่ำปลี กะหล่ำดอก บรอกโคลี ผักกาดขาว ผักกาดหัว

อาการ
- จุดฉ่ำน้ำเล็ก ๆ บนใบหรือก้าน
- แผลลุกลามเป็นสีน้ำตาลเข้ม เนื้อเยื่อยุบตัว
- มีเมือกเยิ้มและกลิ่นเหม็นเฉพาะ
- พืชทั้งต้นเน่าตายได้
การป้องกันกำจัด
- เลือกพื้นที่ปลูกที่ยังไม่เคยมีการระบาด
- ไถพรวนลึก >20 ซม. ตากดินอย่างน้อย 2 สัปดาห์ ลดเชื้อในดิน
- ไม่ปลูกพืชแน่นเกินไป เพื่อลดความชื้นสะสม
- ระวังไม่ให้พืชเกิดบาดแผล (ช่องทางให้เชื้อเข้าทำลาย)
- บำรุงให้พืชได้รับแคลเซียมและโบรอนเพียงพอ ป้องกันใบไหม้ปลายใบและไส้กลวง
- ขุดต้นที่เป็นโรคไปทำลายนอกแปลง
- ทำความสะอาดเครื่องมือหลังใช้งานกับต้นที่ติดโรค
- หลังเก็บเกี่ยวไถกลบเศษพืช ตากดิน และปลูกพืชหมุนเวียน เช่น ถั่วเหลือง ถั่วเขียว ข้าวโพด

✅ ข้อแนะนำสำหรับเกษตรกร
- หมั่นตรวจแปลงปลูกบ่อย ๆ หลังฝนตกหรือมีความชื้นสูง
- ใช้ระบบน้ำหยดหรือน้ำใต้ดินแทนการรดบนใบ ลดความชื้นบนพืช
- ปลูกพืชหมุนเวียนเพื่อตัดวงจรโรค
- หากพบโรคเริ่มแรก รีบจัดการทันทีเพื่อลดการลุกลาม