ฟ้าทะลายโจร ถือเป็นสมุนไพรพื้นบ้านที่มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบสาธารณสุขของไทย โดยเฉพาะการนำมาใช้เพื่อบรรเทาอาการเจ็บป่วยเบื้องต้นและยับยั้งเชื้อไวรัสบางชนิด ความต้องการที่เพิ่มสูงขึ้นในตลาดยาและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทำให้ภาคการเกษตรจำเป็นต้องผลิตฟ้าทะลายโจรที่มีคุณภาพและได้มาตรฐาน ด้วยเหตุนี้ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) จึงได้วิจัยและพัฒนาสายพันธุ์ใหม่จนสำเร็จเป็นฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1 ซึ่งเปรียบเสมือนกุญแจสำคัญในการพลิกโฉมสมุนไพรไทยสู่พืชเศรษฐกิจมูลค่าสูง

“ลักษณะเด่นของฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1 คือ ทรงต้นปานกลาง กิ่งก้านเล็ก มีใบใหญ่และมีใบจำนวนมาก ออกดอกเร็ว ทำให้เก็บเกี่ยวได้เร็ว สามารถเก็บเกี่ยวได้ 4–5 ครั้งต่อปี โดยอาจให้ผลผลิตสูงถึง 5,000–6,000 กิโลกรัมต่อไร่ต่อปี (ขึ้นอยู่กับรอบในการเก็บเกี่ยว) และใช้เวลาเพียง 90–110 วันหลังเพาะเมล็ดก็สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ ที่สำคัญที่สุดคือ มีปริมาณสารแอนโดรกราโฟไลด์ (AP1) สูงถึง 40 มิลลิกรัมต่อกรัมน้ำหนักแห้ง หรือประมาณ 4% ซึ่งแอนโดรกราโฟไลด์เป็นสาร “ตัวชี้วัด” มาตรฐานคุณภาพของฟ้าทะลายโจร ที่ต้องระบุปริมาณในผลิตภัณฑ์ยาและสมุนไพร เพื่อให้ได้มาตรฐานความเข้มข้นที่เหมาะสมและปลอดภัยต่อการใช้รักษา และมีการนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมยาและผลิตภัณฑ์เสริมสุขภาพทั่วโลก” ดร.ประเดิม กล่าว

นวัตกรรมสายพันธุ์ที่ตอบโจทย์ภาคอุตสาหกรรม
ปัญหาหลักของการปลูกสมุนไพรในอดีตคือความไม่สม่ำเสมอของปริมาณสารสำคัญ แต่สำหรับฟ้าทะลายโจรสายพันธุ์ราชบุรี BT-1 ได้รับการปรับปรุงพันธุ์ให้มีคุณสมบัติที่โดดเด่นและแก้ปัญหาดังกล่าวได้อย่างตรงจุด ประกอบด้วย
1. ผลผลิตสูงและเก็บเกี่ยวได้รวดเร็ว ช่วยลดระยะเวลาในการเพาะปลูก ทำให้เกษตรกรสามารถบริหารจัดการรอบการผลิตได้ดีขึ้น
2. ปริมาณสารสำคัญสูงตามเกณฑ์มาตรฐาน ให้ระดับสารออกฤทธิ์ที่สม่ำเสมอและตรงตามความต้องการของอุตสาหกรรมผลิตยาและสมุนไพร
3. เพาะปลูกได้ตลอดทั้งปี ทลายข้อจำกัดด้านฤดูกาล ทำให้มีวัตถุดิบป้อนเข้าสู่ตลาดได้อย่างต่อเนื่อง

บูรณาการร่วมกับเทคโนโลยีการเกษตรสมัยใหม่ (Smart Farming)
เพื่อให้การผลิตฟ้าทะลายโจรสายพันธุ์นี้มีประสิทธิภาพสูงสุด สวทช. ได้นำองค์ความรู้ไปทดสอบการเพาะปลูกในโรงเรือนอัจฉริยะ (Smart Greenhouse) ที่เขตนวัตกรรมระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EECi) จังหวัดระยอง

การประยุกต์ใช้ระบบ Smart Farm เข้ามาช่วยควบคุมสภาพแวดล้อม เช่น อุณหภูมิ ความชื้น และระบบการให้น้ำ ไม่เพียงแต่ช่วยให้ต้นพืชเจริญเติบโตได้อย่างสมบูรณ์ แต่ยังเป็นการสร้างโมเดลต้นแบบการทำเกษตรแม่นยำ (Precision Agriculture) ที่สามารถควบคุมคุณภาพของวัตถุดิบตั้งแต่ต้นน้ำไปจนถึงปลายน้ำ

การกระจายองค์ความรู้สู่เกษตรกร ปัจจุบัน สวทช. ได้จัดทำชุดความรู้ด้านการผลิตฟ้าทะลายโจรอย่างครบวงจร พร้อมทั้งส่งเสริมการกระจายเมล็ดพันธุ์คัดพิเศษของสายพันธุ์ราชบุรี BT-1 สู่กลุ่มเกษตรกรและผู้ประกอบการที่สนใจ เพื่อยกระดับมาตรฐานการปลูกพืชสมุนไพรไทยให้สามารถแข่งขันได้ในระดับสากล สร้างรายได้ที่มั่นคง และสร้างความมั่นคงทางสุขภาพให้กับประเทศ

ผู้ที่สนใจเมล็ดพันธุ์หรือต้องการสอบถามข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับการเพาะปลูก สามารถติดต่อได้ที่ ผู้ประสานงาน: ดร.ประเดิม วณิชชนานันท์ หมายเลขโทรศัพท์ 0 2564 6700 ต่อ 3979
อีเมล praderm@biotec.or.th