กลุ่มเศรษฐกิจการปศุสัตว์ กองส่งเสริมและพัฒนาการปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ จัดทำเอกสาร เรื่อง ตลาดนัดโค–กระบือ และตลาดนัดสัตว์ปีก ประจำปี 2569 เพื่อรวบรวมและปรับปรุงข้อมูลตลาดนัดปศุสัตว์ทั่วประเทศให้เป็นปัจจุบัน ครอบคลุมรายชื่อตลาด สถานที่ตั้ง วันเปิดทำการ ปริมาณสัตว์ที่นำมาจำหน่าย น้ำหนักเฉลี่ย และราคาซื้อขาย โดยมุ่งให้หน่วยงานภาครัฐ ผู้ประกอบการ เกษตรกร และประชาชนทั่วไป สามารถนำข้อมูลไปใช้ประกอบการวางแผนด้านการผลิต การตลาด การส่งเสริมปศุสัตว์ ตลอดจนการเฝ้าระวังและควบคุมโรคสัตว์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ผลการสำรวจประจำปี 2569 พบว่า ประเทศไทยมีตลาดนัดโค–กระบือในพื้นที่ 30 จังหวัด รวม 100 แห่ง โดยเขตปศุสัตว์ที่ 4 มีตลาดนัดมากที่สุด จำนวน 49 แห่ง คิดเป็นร้อยละ 49 ของตลาดนัดทั้งหมด รองลงมา ได้แก่ เขตปศุสัตว์ที่ 3 จำนวน 20 แห่ง และเขตปศุสัตว์ที่ 5 กับเขตปศุสัตว์ที่ 6 เขตละ 13 แห่ง สะท้อนให้เห็นว่าภาคตะวันออกเฉียงเหนือยังคงเป็นพื้นที่สำคัญของการซื้อขายโคและกระบือของประเทศ

ตลาดนัดที่มีปริมาณโค–กระบือเข้าจำหน่ายมากกว่า 1,000 ตัวต่อครั้งมีจำนวน 5 แห่ง ได้แก่ ตลาดนัดโค–กระบือวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี ประมาณ 2,400 ตัวต่อครั้ง ตลาดนัดหนองกุง จังหวัดมหาสารคาม และตลาดนัดเชียงคำ จังหวัดพะเยา แห่งละประมาณ 2,100 ตัวต่อครั้ง ตลาดนัดบ้านหัน จังหวัดมหาสารคาม ประมาณ 1,550 ตัวต่อครั้ง และตลาดนัดบ้านชาด จังหวัดขอนแก่น ประมาณ 1,100 ตัวต่อครั้ง

เมื่อจำแนกตลาดตามปริมาณการซื้อขาย พบว่าตลาดขนาดเล็ก หรือขนาด S ซึ่งมีสัตว์ซื้อขายเฉลี่ย 1–500 ตัวต่อครั้ง มีจำนวนมากที่สุด 79 แห่ง ตลาดขนาด M จำนวน 16 แห่ง ตลาดขนาด L จำนวน 1 แห่ง และตลาดขนาด XL ซึ่งมีปริมาณซื้อขายมากกว่า 1,500 ตัวต่อครั้ง จำนวน 4 แห่ง แสดงให้เห็นว่าโครงสร้างตลาดนัดโค–กระบือส่วนใหญ่ยังเป็นตลาดระดับชุมชนและท้องถิ่น ขณะที่ตลาดขนาดใหญ่มีบทบาทเป็นศูนย์กลางรวบรวมและกระจายสัตว์ในระดับภูมิภาค

ด้านวันเปิดทำการ ตลาดนัดส่วนใหญ่เปิดในวันเสาร์ จำนวน 21 แห่ง รองลงมาคือวันพุธและวันอาทิตย์ วันละ 19 แห่ง โดยตลาดส่วนมากเปิดทำการสัปดาห์ละ 1 วัน จำนวน 79 แห่ง ขณะที่มีตลาดเปิดสัปดาห์ละ 2 วัน จำนวน 20 แห่ง และมีตลาดเปิดทุกวันจำนวน 1 แห่ง ข้อมูลดังกล่าวช่วยให้เกษตรกรและผู้ประกอบการสามารถวางแผนการเคลื่อนย้ายสัตว์ การขนส่ง และการเข้าซื้อขายได้อย่างเหมาะสม

ในภาพรวมเศรษฐกิจ ปี 2569 มีโคเนื้อและกระบือเข้าซื้อขายในตลาดนัดเฉลี่ยทั่วประเทศ 33,363 ตัวต่อครั้ง เพิ่มขึ้นจากปี 2568 ร้อยละ 38.93 ราคาขายเฉลี่ยอยู่ที่ 16,270 บาทต่อตัว เพิ่มขึ้นร้อยละ 8.11 และมีมูลค่าการซื้อขายเฉลี่ยประมาณ 542.82 ล้านบาทต่อครั้ง เพิ่มขึ้นร้อยละ 50.20 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า สะท้อนถึงการขยายตัวของกิจกรรมการค้าและปริมาณสัตว์ที่เข้าสู่ตลาด

เอกสารฉบับนี้ยังรวบรวมข้อมูลตลาดนัดเป็นรายจังหวัดและรายตลาดอย่างละเอียด ทั้งที่ตั้ง วันเปิดตลาด ขนาดตลาด จำนวนโคและกระบือ น้ำหนักเฉลี่ย และราคาเฉลี่ยต่อตัว จึงนับเป็นฐานข้อมูลสำคัญที่ช่วยสนับสนุนการตัดสินใจของเกษตรกร ผู้ค้า และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมถึงใช้ประกอบการจัดทำยุทธศาสตร์ส่งเสริมการเลี้ยงสัตว์ การพัฒนาระบบตลาด และการวางมาตรการป้องกันและควบคุมโรคจากการเคลื่อนย้ายสัตว์

การจัดทำเอกสารครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องทั่วประเทศในการสำรวจและรวบรวมข้อมูล เพื่อให้ภาคปศุสัตว์ไทยมีข้อมูลที่ทันสมัย เข้าถึงได้ และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างเป็นรูปธรรม

ผู้จัดทำ : กลุ่มเศรษฐกิจการปศุสัตว์ กองส่งเสริมและพัฒนาการปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์
ชื่อเอกสาร : ตลาดนัดโค–กระบือ และตลาดนัดสัตว์ปีก ประจำปี 2569
เผยแพร่ กรกฎาคม 2569

อ่านเอกสารฉบับเต็ม ได้ที่ https://dld.go.th/short/kruj6I